Kruvasanın ortaya çıkışıyla ilgili pek çok hikâye anlatılsa da, tarihçiler kruvasanın bilinenin aksine Fransa’da değil, Avusturya’da ortaya çıktığını söylüyor. Hatta kruvasan, Viyana Kuşatması’nın en önemli figürlerinden birisi. Peki, kruvasanın ortaya çıkmasında Türklerin etkisi ne?
Japonlar için suşi, İtalyanlar için makarna, Meksikalılar için taco neyse, Fransızlar için de kruvasan odur. Peki, nedir bu kruvasanın hikâyesi?
İlk önce anlamından başlayalım.
Croissant = Kipferl = Crescent = Hilal
Bu bilgi aklımızın bir köşesinde dursun.
Fransızların sahiplendiği ve ilk kez atalarının yaptığını düşündüğü bu yumuşacık mis kokulu çöreğin tarihi Osmanlı savaşlarının yoğun olarak yaşandığı 17. yüzyıla dayanıyor.
Yıl: 1683
Yer: Viyana
Osmanlı ordusu, 300.000 askerle Viyana’yı Merzifonlu Kara Mustafa Paşa’nın önderliğinde kuşatır. Bir gece, herkes uykudayken şehrin surlarını tünel kazarak geçmeyi planlarlar. Ancak herkes uykudayken, sabah kahvaltısına yetiştirmek için ekmek yapan fırınlar ve fırıncılar ayaktadır. Şehrin dışındaki bu hareketliliği fark eden bir fırıncı, şehrin muhafızlarına haber eder ve hazırlıksız yakalanan Osmanlı askerleri geri püskürtülür. Bunu kutlamak için fırıncı, Osmanlı bayrağındaki hilalden esinlenerek hilal şeklinde çörekler pişirir. Adına da Almancada hilal anlamına gelen kipferl denir.
Hatta bir rivayete göre, aynı zamanlarda bulunan cappuccino’nun da bu kuşatmada Osmanlı ordusunun çadırlarındaki Türk kahvesi yapmak için getirilen kahve çuvallarının ayrıştırılıp kaynatılmasından sonra bulunduğu söylenir.
Kipferl
Neyse biz konumuza dönelim. Tamam, kipferl bu şekilde icat edildi. Ama Viyana’daki kipferl nasıl Fransa’daki croissant’a dönüştü?
Türkçeye “Ekmek bulamıyorlarsa, pasta yesinler” şeklinde çevrilen sözün sahibi Marie Antoinette, aslında Avusturya İmparatoriçesi Maria Theresa’nın kızıdır. 1770 yılında XVI. Louis ile evlenmiştir. Ama gelin görün ki Marie sıla hasreti çeker ve Avusturya mutfağını çok özlemiştir. Saray aşçıları izzeti ikram olarak onun şerefine kipferl yaparlar ve adına da Fransızcada hilal anlamına gelen croissant derler. Gel zaman git zaman croissant Fransa’da çok duyulmaya başlanır.
Marie Antoinette
Marie Antoinette ve eşi XVI. Louis idam edildikten yaklaşık yarım asır sonra, 1839 yılında August Zang and Ernest Schwarzer adında Avusturyalı iki fırıncı tarafından Fransa’nın ilk Viyana pastanesi açılır ve Viyana’ya özgü hamur işleri satılmaya başlanır. Bu tarihten sonra Fransızcaya bir kelime daha girer. Viyana hamur işleri anlamına gelen viennoiserie. Günümüzde hala hamur işleri için bu kelime kullanılmaktadır.
Uzun lafın kısası, Avusturyalı bir fırıncının Türkleri ihbar edip kutlamak için yaptığı bir misillemenin eseridir croissant.
